Yeni Konut Projesinde Ödeme Planı ve Teslim Takvimi: Alıcı Listesi
Ön ödemeli bir konut projesinde alıcı tek bir belgeye imza atar ama iki ayrı taahhüdü kabul eder: bugün parayı ödemeyi, ileride bağımsız bölümü teslim almayı. Bu iki taahhüt arasındaki mesafe açıldıkça, sözleşmenin iki maddesi bütün ağırlığı taşımaya başlar. Birincisi ödeme planıdır, yani paranın hangi eşiklere bağlandığı. İkincisi teslim takvimidir, yani karşılığın hangi tarihte ve hangi durumda devredileceği.
Bu yazı bir kampanya metni değil. Bir alıcının imzadan önce masaya koyması gereken soruları, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun ön ödemeli konut satışına ayırdığı 40 ila 46 ncı maddeleri çerçevesinde sıralıyor. Amaç, projeyi kötülemek değil; alıcının hangi cümleyi hangi belgeyle eşleştireceğini bilmesi.
Önce iki tarih, sonra bütçe
Bir konut projesinde satış ofisinin ilk anlattığı şey genellikle oda sayısı ve manzaradır. Alıcının ilk sorması gereken şey ise iki tarihtir: sözleşmenin kurulduğu tarih ve bağımsız bölümün teslim edileceği tarih. Bu iki tarih arasındaki süre, ödeme planının kaç taksite bölüneceğini de, alıcının ne kadar süre belirsizlik taşıyacağını da belirler.
Uygulamada en sık görülen sorun, ödeme planının inşaat takviminden bağımsız kurgulanmasıdır. Alıcı her ay düzenli ödeme yapar, ancak ödeme dilimlerinin hiçbiri sahada görülebilir bir aşamaya bağlı değildir. Bu durumda alıcı, karşılığında hangi ilerlemeyi satın aldığını takip edemez. Sağlıklı kurgu, her ödeme diliminin ölçülebilir bir aşamaya bağlanmasıdır: temel, kaba yapı, cephe, ince işler, iskan öncesi tamamlanma.
Ödeme planını inşaat aşamalarına bağlamak, hukuki bir zorunluluk olarak değil, ticari bir disiplin olarak da okunmalıdır. Dilimleri aşamalara bağlayan bir sözleşme, gecikme tartışmasında tarafların eline ortak bir ölçü verir. Hangi aşamada kalındığı fotoğrafla, tutanakla ve denetim kaydıyla gösterilebilir hale gelir.
Ön ödemeli satış hangi anda başlar
Kanunun 40 ıncı maddesi ön ödemeli konut satış sözleşmesini şöyle tanımlar: tüketicinin konut amaçlı bir taşınmazın satış bedelini önceden peşin veya taksitle ödemeyi, satıcının da bedelin tamamen veya kısmen ödenmesinden sonra taşınmazı tüketiciye devir veya teslim etmeyi üstlendiği sözleşme. Tanımın anahtarı, paranın teslimden önce hareket etmesidir. Bu nedenle projede ön ödemeli satış rejimi, ilk ödeme alındığı anda değil, sözleşme kurulduğu anda devreye girer.
Aynı maddenin ikinci fıkrası, sözleşmenin kurulmasından en az bir gün önce Bakanlıkça belirlenen hususları içeren ön bilgilendirme formunun verilmesini zorunlu kılar. Üçüncü fıkra ise net bir sınır çizer: yapı ruhsatı alınmadan tüketicilerle ön ödemeli konut satış sözleşmesi yapılamaz. Alıcı için bunun pratik karşılığı şudur: imza atacağı projede yapı ruhsatının alınmış ve kapsamının imzalanacak bağımsız bölümü kapsıyor olması gerekir.
Şekil şartı 41 inci maddede düzenlenir. Ön ödemeli konut satışının tapu siciline tescil edilmesi, satış vaadi sözleşmesinin ise noterde düzenleme biçiminde yapılması zorunludur. Aynı madde, geçerli bir sözleşme yapılmadıkça satıcının tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme yapmasını veya tüketiciyi borç altına sokan bir belge vermesini isteyemeyeceğini söyler. Yani alıcının ilk sorusu "ne kadar" değil, "hangi belgeyle ve hangi tescille" olmalıdır.
Ödeme dilimlerini aşamalara bağlamak
Ödeme planı, sözleşmenin eki olduğunda bağlayıcıdır. Bu nedenle planın sözleşme metninde değil, ayrı bir tabloda durması ve her satırın tarih, tutar oranı ve bağlı olduğu inşaat aşaması taşıması gerekir. Alıcının imzadan önce isteyeceği üç şey vardır: dilimlerin aşama tanımı, aşamaların bağımsız bir denetim kuruluşunca raporlanması ve gecikme halinde takvimin nasıl işleyeceğinin yazılı olması.
Ödeme dilimi | Bağlandığı aşama | Alıcının isteyeceği kanıt |
Peşinat | Sözleşme ve tapu tescili | Tescil kaydı ve ön bilgilendirme formu |
İkinci dilim | Temel ve bodrum tamamlanması | Fotoğraflı saha tutanağı |
Üçüncü dilim | Kaba yapı ve döşeme bitişi | Yapı denetim kaydı |
Dördüncü dilim | Cephe ve çatı su yalıtımı | İlerleme raporu |
Son dilim | Teslim ve iskan süreci | Yapı kullanma izin belgesi |
Tablodaki son satır, planın en kritik satırıdır. Son dilimin teslimden önce alınması, alıcının elindeki tek kozu erken teslim etmesi anlamına gelir. Son dilimi teslim anına veya teslime bağlı resmi işleme bağlamak, ödeme planını gerçek bir takvime dönüştürür.
Teslim tarihinin kanuni üst sınırı
Kanunun 44 üncü maddesi, 2022 yılında değiştirilmiş haliyle, ön ödemeli konutun sözleşmede taahhüt edilen süre içinde tüketiciye teslim edilmesini zorunlu kılar ve bu sürenin her halükarda sözleşme tarihinden itibaren kırk sekiz ayı geçemeyeceğini belirtir. Aynı madde, kat irtifakının tüketici adına tapu siciline tescil edilmesiyle birlikte zilyetliğin devri halinde de devir ve teslimin yapılmış sayılacağını ekler.
Bu son cümle, proje teslimi tartışmalarının merkezindedir. Çünkü alıcı çoğu zaman anahtar teslimini teslim sayar; kanun ise kat irtifakı tescilinin ve zilyetliğin devrini de teslim kapsamına alır. Bu fark, iki tarafın aynı kelimeyi farklı anlamda kullanmasına yol açar. Sözleşmede "teslim" tanımının tek cümleyle yazılması, sonradan çıkacak tartışmanın büyük bölümünü baştan kapatır.
Teslim tarihini okurken üç ayrıntıya bakmak gerekir. Tarih takvim günü olarak mı yazılmış, yoksa "iskan alındıktan sonra makul süre" gibi bir ifadeyle mi bırakılmış. Gecikme halinde hangi bildirim yolu tanımlanmış. Ve gecikmenin hangi hallerde satıcının kontrolü dışında sayılacağı yazılı mı. Bu üç sorunun yanıtı yoksa, tarih yazılmış olsa bile takvim işlemez.
Gecikmede alıcının elindeki seçenekler
Gecikme olduğunda alıcının önündeki seçenekler kanunda sınırlı biçimde sayılmıştır ve bu seçenekler birbirinin yerine geçmez. Cayma hakkı 43 üncü maddede düzenlenir: tüketici on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayabilir. Cayma bildiriminin bu süre içinde satıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir ve bildirim konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat yükü satıcıdadır.
Sözleşmeden dönme ise 45 inci maddede ayrı bir rejim olarak düzenlenir. Tüketici, sözleşme tarihinden itibaren yirmi dört aya kadar herhangi bir gerekçe göstermeden sözleşmeden dönebilir. Dönme halinde satıcı, vergi, harç ve benzeri yasal yükümlülüklerden doğan masraflar ile sözleşme süresine göre kademeli olarak artan tazminat talep edebilir. Kanun metnindeki kademeler, ilk üç ay için sözleşme bedelinin yüzde ikisi ile başlar ve on iki ila yirmi dört ay arası için yüzde sekize kadar çıkar.
Aynı maddenin ikinci fıkrası, satıcının yükümlülüklerini hiç ya da gereği gibi yerine getirmemesi halinde tüketiciden herhangi bir bedel talep edemeyeceğini söyler. Bu hüküm, gecikmenin satıcıdan kaynaklandığı durumlarda tazminat tartışmasını baştan kapatır. Alıcının bu noktada isteyeceği belge, gecikmenin nedenini ve hangi tarihte başladığını gösteren yazılı bir açıklamadır.
Teminat meselesi
Kanunun 42 nci maddesi, Bakanlıkça projedeki konut adedi veya projenin toplam bedeli kriterine göre belirlenecek büyüklüğün üzerindeki projeler için satıcının ön ödemeli konut satışına başlamadan önce bina tamamlama sigortası yaptırmasını veya Bakanlıkça belirlenen diğer teminat ve şartları sağlamasını zorunlu kılar. Aynı madde, bu kapsamda sağlanan tazminat ve güvencelerin iflas veya tasfiye masasına dahil edilemeyeceğini, haczedilemeyeceğini ve üzerlerine ihtiyati tedbir konulamayacağını belirtir.
Alıcı için bu, soyut bir güvence değil somut bir belge talebidir. Hangi teminat türünün uygulandığı, poliçenin veya teminat mektubunun hangi projeyi ve hangi bağımsız bölümleri kapsadığı, geçerlilik tarihinin teslim tarihini karşılayıp karşılamadığı sorulmalıdır. Teminatın varlığı tek başına yeterli değildir; kapsamının imzalanacak sözleşmeyle örtüşmesi gerekir.
İnşaat takibini belgeye bağlamak
Ödeme planı imzalandıktan sonra alıcının işi bitmez. Projede ilerleme takibi, aynı zamanda ödeme dilimlerinin ne zaman muaccel olacağını belirler. Bu nedenle alıcının hangi aşamada hangi belgeyi isteyeceğini baştan bilmesi gerekir. Yapı denetim kayıtları, saha tutanakları, ilerleme raporları ve en sonda yapı kullanma izin belgesi bu zincirin halkalarıdır.
Bu zincirin son halkası, aynı zamanda ikinci yazının konusudur. Yapı kullanma izin belgesi alındıktan sonra kat irtifakından kat mülkiyetine geçiş gündeme gelir ve bu geçiş, alıcının tapudaki statüsünü değiştirir. Ödeme planını takip eden bir alıcı, teslimden sonra hangi işlemin kaldığını da bilmek zorundadır.
Sık sorulan sorular
Ön ödemeli satışta ilk ödeme ne zaman yapılır?
Kanun, geçerli bir sözleşme yapılmadıkça satıcının tüketiciden ödeme istemesini yasaklar. Bu nedenle ilk ödeme, sözleşmenin kurulmasından ve ön bilgilendirme formunun verilmesinden sonra yapılmalıdır. Formun imzadan en az bir gün önce verilmesi ayrı bir zorunluluktur.
Teslim tarihi sözleşmede yoksa ne olur?
Teslim tarihi, ön ödemeli konut satış sözleşmesinin zorunlu içeriğinin parçasıdır ve kanunda azami süre kırk sekiz ay olarak sınırlanmıştır. Tarih yazılmamış bir sözleşme, alıcının takvim üzerindeki en güçlü dayanağını ortadan kaldırır. Bu nedenle imzadan önce tarihin takvim günü olarak yazılması istenmelidir.
Ödeme planı sonradan değiştirilebilir mi?
Plan sözleşmenin eki olduğunda değişiklik ancak tarafların yazılı mutabakatıyla yapılabilir. Satıcının tek taraflı takvim değişikliği, alıcının ödeme yükümlülüğünü kendiliğinden öne çekmez. Bu tür bir talep geldiğinde yazılı gerekçe ve yeni takvim istenmelidir.
Cayma hakkı ile sözleşmeden dönme aynı şey mi?
Aynı değildir. Cayma hakkı on dört günlük kısa bir süre için tanınır ve cezai şart ödenmez. Sözleşmeden dönme ise yirmi dört aya kadar kullanılabilen ayrı bir haktır ve kanunda öngörülen kademeli tazminat rejimine tabidir. Hangi hakkın kullanıldığı, bildirimin metninde açıkça yazılmalıdır.
Kat irtifakı tescili teslim sayılır mı?
Kanunun 44 üncü maddesi, kat irtifakının tüketici adına tapu siciline tescil edilmesiyle birlikte zilyetliğin devri halinde devir ve teslimin yapılmış sayılacağını belirtir. Bu nedenle sözleşmede teslimin hangi işleme bağlandığı tek cümleyle tanımlanmalıdır.
Harici kaynaklar
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, 40, 41, 42, 43, 44, 45 ve 46 ncı maddeler: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6502.pdf
6502 sayılı Kanun, Mevzuat Bilgi Sistemi kaydı: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6502&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
6502 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinde sözü edilen ön bilgilendirme formunun kapsamı, Ticaret Bakanlığınca belirlenen hususlara göre düzenlenir: https://ticaret.gov.tr
Kaynaklara 19 Kasım 2026 tarihinde erişilmiştir. İşlem tarihinde yürürlükte olan konsolide metni, projenin yapı ruhsatı kapsamını ve satıcının sunduğu teminatın güncel geçerliliğini ayrıca doğrulayın.
Ölçülü sonraki adım
Elinde bir ödeme planı olan alıcı için en hızlı kontrol, iki sütunlu tek bir sayfa hazırlamaktır. Sol sütuna ödeme dilimlerini yazın, sağ sütuna her dilimin bağlandığı inşaat aşamasını ve o aşamayı kanıtlayan belgeyi işaretleyin. Boş kalan satır sayısı, imzadan önce sorulması gereken soru sayısıdır.



Yorumlar