Kat İrtifakından Kat Mülkiyetine Geçiş: Proje Tesliminde Yapılacaklar
Bir projeden daire alan kişi çoğu zaman tapusunda "kat irtifakı" yazdığını görür ve bunu geçici bir durum sanır. Aslında doğru bir okuma yapmış olur: kat irtifakı, henüz tamamlanmamış veya yapısı bitmemiş bir arsa üzerinde kurulan ve arsa payına bağlı olan bir haktır. Bağımsız bölümün ayrı bir taşınmaz niteliği kazanması için kat mülkiyetine geçilmesi gerekir.
Bu geçiş, bir dilekçeyle başlayan ve bir belgeyle kilitlenen bir süreçtir. Yazının amacı, proje teslimi yaklaşan bir alıcının veya mal sahibinin hangi belgeyi nereden alacağını, tapu dairesinde ne isteneceğini ve geçişten sonra nelerin değiştiğini 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu çerçevesinde netleştirmek.
İki statünün farkı tek cümlede
Kat mülkiyeti, bir ana gayrimenkuldeki bağımsız bölümlerin ayrı ayrı mülkiyet konusu olmasıdır. Kat irtifakı ise aynı yapı tamamlanmadan, arsa payına bağlı olarak kurulan ve ileride kat mülkiyetine dönüşmek üzere tasarlanmış bir haktır. Kanunun 3 üncü maddesi bu ilişkiyi açık kurar: kat irtifakı arsa payına bağlı bir irtifak çeşididir ve yapının tamamı için düzenlenecek yapı kullanma izin belgesine dayalı olarak, kanunda gösterilen şartlar uyarınca kat mülkiyetine resen çevrilir.
Bu cümledeki iki ifade önemlidir. Birincisi, geçişin dayanağı yapı kullanma izin belgesidir. İkincisi, geçiş resen yapılır; yani tarafların ayrıca bir irade açıklamasına bağlı değildir. Uygulamada bu, geçişin kendiliğinden olacağı anlamına gelmez, çünkü tapu müdürlüğünün işlemi başlatabilmesi için dosyanın tamamlanması gerekir.
Geçişin kilidi: yapı kullanma izin belgesi
Yapı kullanma izin belgesi, yapının onaylı projesine uygun olarak tamamlandığını gösteren ve ilgili idarece düzenlenen belgedir. Kat mülkiyetine geçişin bütün takvimi bu belgenin tarihine bağlıdır. Belge alınmadan kat mülkiyeti kurulamaz, çünkü kanun geçişi doğrudan bu belgeye dayandırmıştır.
Alıcı açısından bu, teslimden önce sorulması gereken somut bir soru üretir: yapı kullanma izin belgesi alındı mı, alındıysa hangi tarihte ve hangi yapıları kapsıyor. Projenin etaplı olması halinde her etabın kendi belgesi ayrı bir geçiş doğurur. Bu nedenle belgenin blok veya etap bazında kapsamı, alıcının hangi aşamada hangi işlemi bekleyeceğini belirler.
Belgenin alınması ayrıca başka bir sonuç doğurur. Ön ödemeli konut satışlarında teslim tanımı, kanunun 44 üncü maddesinde kat irtifakının tüketici adına tapu siciline tescil edilmesi ve zilyetliğin devri üzerinden de kurulabilir. Yani alıcı için teslim her zaman anahtar teslimi değildir. Bu ayrım, hem ödeme planı hem de geçiş takvimi açısından sözleşmede tek cümleyle tanımlanmalıdır.
Resen çevrilme ve istem hakkı
Kanunun 3 üncü maddesi, geçişin arsa malikinin veya kat irtifakına sahip ortak maliklerden birinin istemi ile dahi gerçekleştirilebileceğini belirtir. Bu hüküm, uygulamada sık yaşanan bir tıkanmayı çözer. Projede birden fazla malik varsa ve bir kısmı geçiş için harekete geçmiyorsa, tek bir kat irtifakı sahibinin istemi süreci başlatmaya yeter.
Bunun pratik karşılığı şudur: geçiş, bütün maliklerin ortak kararına bağlı bir işlem değildir. Ancak dosyanın tamamlanması için gereken proje ve yönetim planı belgelerinin temini yine ortak bir çabayı gerektirir. Bu nedenle fiili akış genellikle şöyle işler: yapı kullanma izin belgesi alınır, mimari proje ve yönetim planı tapu müdürlüğüne elektronik ortamda iletilir, ardından resmi sözleşme düzenlenerek tescil yapılır.
Tapu dosyasında hangi belgeler var
Kanunun 12 nci maddesi, kat mülkiyetinin kurulması için ana gayrimenkulün maliki veya bütün paydaşlarının tapu idaresinde istemde bulunmasını ve dosyaya iki belge eklemesini öngörür. Birinci belge, bağımsız bölümlerin ölçülerini, konumlarını, arsa paylarını, numaralarını ve yapı inşaat alanını gösteren, proje müellifi mimar tarafından yapılan, yetkili kamu kurum ve kuruluşlarınca onaylanan ve elektronik ortamda tapu müdürlüğüne gönderilen mimari projedir. Aynı bent, yapı kullanma izin belgesini de bu dosyanın parçası olarak sayar.
İkinci belge, bağımsız bölümlerin kullanılış tarzına ve birden çok yapı varsa bunların özelliğine göre kanunun 28 inci maddesi çerçevesinde hazırlanmış, kat mülkiyetini kuran malik veya malikler tarafından imzalanmış yönetim planıdır.
Dosyanın en sık eksik kalan parçası yönetim planıdır. Çünkü yönetim planı, projenin ilk aşamasında hazırlanmış olsa bile sonradan yapılan ortak alan düzenlemeleriyle uyumsuz kalabilir. Tapu müdürlüğü, plandaki kullanım tarzı ile projedeki bağımsız bölüm tanımlarının birbirini tutmasını arar. Bu iki belge arasındaki uyumsuzluk, geçişi teknik bir nedenden durdurur.
Yönetim planı geçişte yeniden istenmez
Kanunun 14 üncü maddesi, kat irtifakının kurulması sırasında proje ile birlikte yönetim planının da tapu idaresine verilmesini öngörür ve açık bir kolaylık ekler: kat mülkiyetine geçişte ayrıca yönetim planı istenmez.
Bu hüküm, uygulamada sık sorulan bir soruyu yanıtlar. Kat irtifakı kurulurken yönetim planı verilmişse, geçiş aşamasında aynı belge yeniden üretilmek zorunda değildir. Ancak bu kolaylık, planın içeriğinin güncel olduğu anlamına gelmez. Ortak alanların kullanımı, otopark tahsisi veya ticari ünite sayısı sonradan değişmişse, planın güncellenmesi ayrı bir işlem olarak gündeme gelir.
Resmi sözleşme, tescil ve sonrası
Kanunun 13 üncü maddesi, tapu memurunun kendisine verilen belgelerin tamam ve usulüne uygun olduğuna ve istemde bulunanların yetkili olduğuna kanaat getirdikten sonra kat mülkiyeti kurulmasına dair resmi sözleşmeyi düzenleyeceğini belirtir. Bu sözleşme aynı zamanda tescil istemi sayılır.
Tescilin sonucu maddede ayrıntılı biçimde tarif edilir. Kat irtifakının kayıtlı olduğu sayfaya mülkiyetin kat mülkiyetine çevrildiği yazılır, sayfa irtifak hakları dışındaki işlemlere kapatılır ve her bağımsız bölüm kat mülkiyeti kütüğünün ayrı bir sayfasına arsa payı ile birlikte tescil edilir. Kat mülkiyeti kütüğüne tescil edilen her bağımsız bölüm ayrı bir gayrimenkul niteliği kazanır ve kütükte o bölümün tasdikli planındaki numarayı alır.
Alıcı için bu değişimin anlamı somuttur. Geçişten önce sahip olunan şey, arsa payına bağlı bir haktır. Geçişten sonra sahip olunan şey, kendi numarası, kendi arsa payı ve kendi sayfası olan bir bağımsız bölümdür. Rehin, satış vaadi veya kiralama gibi sonraki işlemler bu yeni sayfa üzerinden yürür.
Geçişten sonra ne değişir
Kat mülkiyetine geçildikten sonra yönetim ilişkisi de kurulmuş olur. Ortak yerlerin bakımı, gider paylaşımı, toplantı ve karar usulleri kanunun ikinci ve üçüncü bölümlerindeki hükümlere bağlanır. Kat irtifakı döneminde yapılan harcamaların tasfiyesi ise ayrı bir defter meselesidir ve geçiş sırasında en çok tartışılan başlıklardır.
Bu nedenle geçiş dosyasına eşlik eden bir mali mutabakat önerilir: kat irtifakı döneminde toplanan aidatlar, yapılan ortak giderler ve devreden bakiye. Bu mutabakat, yeni dönemin ilk yönetim toplantısında hangi kalemin devralındığını gösterir. Belgesiz devredilen bir bakiye, sonraki yıllarda itiraz konusu olur.
Proje tesliminde alıcı kontrol listesi
Aşama | Belge veya işlem | Kimden |
Yapı tamamlandı | Yapı kullanma izin belgesi | İlgili belediye veya yetkili idare |
Proje dosyası | Onaylı mimari proje, elektronik gönderim | Tapu müdürlüğü ve proje müellifi |
Yönetim | Yönetim planı, 28 inci madde çerçevesinde | Malik veya malikler |
Tapu işlemi | Resmi sözleşme ve tescil istemi | Tapu müdürlüğü |
Sonrası | Kat mülkiyeti kütüğü sayfası ve arsa payı | Tapu müdürlüğü |
Mali | Kat irtifakı dönemi aidat ve gider mutabakatı | Yönetim ve malikler |
Tablodaki ilk satır tamamlanmadan diğer satırların hiçbiri başlamaz. Bu nedenle proje tesliminde ilk istenecek belge, anahtar değil yapı kullanma izin belgesidir. Anahtar teslimi bir teslim biçimi olarak sözleşmede yer alabilir, ancak tapudaki statüyü değiştiren belge bu izin belgesidir.
Uygulamada ipotekli dairelerde tapu müdürlüğü ek belge isteyebilir ve geçiş işlemi bankanın bilgisiyle ilerler. Bu nedenle kredi kullanılmışsa, geçiş tarihinden önce bankanın ilgili birimiyle yazılı mutabakat yapılması işlemi hızlandırır.
Sık sorulan sorular
Kat mülkiyetine geçiş için kim başvurur?
Kanun, istemin ana gayrimenkulün maliki veya bütün paydaşları tarafından yapılmasını öngörür; ancak kat irtifakına sahip ortak maliklerden birinin istemi de geçişi başlatmaya yeter. Bu hüküm, projede birden çok malik olduğu durumlarda sürecin tek kişinin hareketsizliğine takılmasını önler.
Yapı kullanma izin belgesi olmadan geçiş yapılabilir mi?
Yapılamaz. Kanun, kat irtifakının kat mülkiyetine çevrilmesini yapının tamamı için düzenlenecek yapı kullanma izin belgesine dayandırır. Belge alınmadan kurulan bir kat mülkiyeti tescili, dayanaksız kalır.
Geçiş için bütün maliklerin imzası gerekir mi?
Dosyanın hazırlanması ortak bir çabayı gerektirir, ancak geçiş istemi tek bir kat irtifakı sahibinin talebiyle de başlatılabilir. Yönetim planının malik veya malikler tarafından imzalanmış olması ise kanunun 12 nci maddesinin aradığı bir şarttır.
Kat irtifakı döneminde ödenen aidatlar ne olur?
Geçiş sırasında bu kalemlerin yazılı mutabakata bağlanması önerilir. Kat irtifakı döneminde toplanan aidatlar, yapılan ortak giderler ve devreden bakiye, yeni dönemin ilk yönetim toplantısında hangi kalemin devralındığını göstermelidir.
Geçişten sonra tapuda ne değişir?
Her bağımsız bölüm kat mülkiyeti kütüğünde ayrı bir sayfaya tescil edilir ve ayrı bir gayrimenkul niteliği kazanır. Ana gayrimenkulün sayfası irtifak hakları dışındaki işlemlere kapatılır ve kütükler arasında bağlantı kurulur.
Harici kaynaklar
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu, 3, 11, 12, 13, 14 ve 28 inci maddeler: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.634.pdf
634 sayılı Kanun, Mevzuat Bilgi Sistemi kaydı: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=634&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, ön ödemeli konut satışında teslim tanımı için 44 üncü madde: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6502.pdf
Kaynaklara 19 Kasım 2026 tarihinde erişilmiştir. İşlem tarihinde yürürlükte olan konsolide metni, yapı kullanma izin belgesinin kapsamını ve tapu müdürlüğünün güncel belge talebini ayrıca doğrulayın.
Ölçülü sonraki adım
Geçiş dosyasını tek sayfada toplayın. Üst satıra yapı kullanma izin belgesinin tarihini ve kapsadığı blokları yazın. Altına sırasıyla onaylı mimari projeyi, yönetim planını ve resmi sözleşme tarihini ekleyin. Hangi satırın boş olduğu, geçişin hangi adımda beklediğini gösterir.



Yorumlar